OKSİDASYON REAKSİYONLARI

 

Oksidasyon reaksiyonlarında en çok kullanılan oksidantlar, K2Cr2O7, H2SO4, CrO3, KMnO4 ve HNO3’dür.

 

1-Primer Alkollerin Yükseltgenmesi:

Genel olarak sulu  KMnO4 çözeltisinde ısıtılarak yapılır. Reaksiyonda oluşan karboksilli asitin potasyum tuzu süzülerek oluşan MnO2 katısından ayrılır. Bu tuza kuvvetli asit ilavesi ile karboksilli asit elde edilir.

 

 

 

 

 

 

 

Primer alkolleri yükseltgerken eğer aldehit basamağında durdurmak istersek (PCC-pridinyum klorokromat) piridin/HCl/CrO3 kullanılır. Reaksiyon çok hızlı olur bu nedenle oluşan aldehit hızla reaksiyon ortamından uzaklaştırılmalıdır.

 

 

 

2-Sekonder Alkollerin Yükseltgenmesi:

 

Sekonder alkoller glasiyal asetik asit içerisinde CrO3 ve K2Cr2O7, piridin içerisinde CrO3 ayrıca H2SO4 KMnO4 ile de ketonlara yükseltgenebilirler.

 

 

 

 

3- Tersiyer Alkollerin Yükseltgenmesi:

 

Tersiyer alkoller OH grubunun bağlı olduğu karbonda hidrojen atomu bulunmadığı için yükseltgenemezler. Ancak özel şartlarda parçalanma ürünü alken üzerinden okside olurlar.

 

Deney V : Siklohekzanol’den Adipik Asit Eldesi

 


 

 

 


Bir çeker ocakta 50 ml’lik bir balona bir geri soğutucu takılır ve 8 ml der. HNO3 ile 2 ml su ilave edilir. Asit kaynayana kadar (80 °C) ısıtılır. Birkaç damla siklohekzanol damlalar halinde katılarak etkileşmesi beklenir. ( Not: Büyük ölçekli reaksiyonlarda siklohekzanol, asit içine birden katılırsa patlama olabilir). Reaksiyon başlar ve 15 dakika kadar geri soğutucu altında ısıtılır. Karışım bir beher içine dökülür ve soğuyunca yıkanır. Ham ürün 1-2 ml der. HNO3’ten kristallendirilir.              E:N: 152 °C                verim: (% 55)

 

Sorular:

1-Deneyin çeker ocakta yapılma sebebi nedir ?

2-Neden asit reaksiyondan önce ısıtılır ?

3- Reaksiyonda yan ürünlerden kurtulma çabası neden yoktur ?