SINIF YÖNETİMİ PERFORMANS ÇALIŞMASI

KONU : İLETİŞİM BECERİLERİ EDİNME

Sevgili öğrencim,

Aşağıda öğretmenlik yaşamınızda etkili bir sınıf yönetimi gerçekleştirmede iletişim becerileri kazanmanız amacıyla çeşitli uygulama çalışmaları geliştirildi. Her uygulama sırasında önce beceri ile ilgili açıklamaları dikkatle okuyun ve üzerinde düşünün. Arkasından verilen uygulamaları titizlikle yerine getirmeye çalışın. Pekiştirmek için kendiniz de benzer uygulamalar geliştirebilirsiniz.

Çalışmalarınızda başarılar dilerim.

                                                                                                                                                         ALİ TÜRER

                                                                                                                                                    Öğretim Görevlisi

ÇALIŞMA YAPRAĞI 1:

SORULARIN İLETİŞİMDEKİ ÖNEMİNİ FARK ETME

Açık ve Kapalı Uçlu Sorular:

Kapalı Uçlu soruların özelliği: Öğrencinin yanıtları sınırlıdır, belirli bir noktaya odaklıdır. Ne söyleneceği bellidir. Evet hayır gibi tek kelimelik yanıtlardır. “Kim”, “ne zaman”, “nerede” gibi soru sözcükleri kullanılabilir.

Örnek: Sana haksızlık yapıldığını mı düşünüyorsun?

           Tahta silgisi nerede.

Açık Uçlu  Soruların özelliği: Öğrencilerin düşüncelerini rahatça ortaya koyabildiği sorulardır. Yanıtlar, cümleden paragrafa çeşitli uzunlukta olabilir. “Nasıl”, “niçin”, “neden”, “Niye” ve ya “ne düşünüyorsun” gibi soru sözcükleri içerebilirler.

UYGULAMA:

YÖNERGE: Lütfen aşağıdaki açık uçlu soruların başına (AUS), Kapalı uçlu soruların başına (KUS) koyun

………… Bana söyler misin bu yaptığın doğru mu?

………… Şu konuyu biraz anlat bakalım?

……….. Bu konuda sen ne düşünüyorsun ?

……….. Peki bundan sonra sence ne olur?, nasıl davranmalı?

………. Sınıfa mı gidiyorsun

………  Arkadaşına ne zaman yardım ettin

………. Şimdi benden ne istiyorsun?

………  Bunun başka bir yolunu anlatabilir misin

………. Neden ağlıyorsun?

………  Oraya nasıl gideceksin?

………  Yaptığının doğru olduğundan emin misin?

F     Açık uçlu sorular düşünme gücünü, hayal gücünü geliştirici, destekleyici sorulardır.


 

ÇALIŞMA YAPRAĞI 2:

YORUMLA YANSIT İFADELERİNİ KULLANMA

Yorumla- yansıt ifadeleri bir sözü başka bir biçimde ifade etmektir. Amaç öğrencimize onu dinlediğimizi göstermek, öğrencimizin amacına odaklanmasına destek olmak, öğrencimizi daha yakından, daha iyi anlamaktır. Karşılıklı güvenin oluşmasında, ilişkilerin sağlamlaşmasında önemli rol oynayabilirler. Yorumla yansıt ifadeleri bir soru değil doğrulamadır, fakat cümleyi tonlama biçimleri soru gibi algılanmalarına yol açabilir.

Üç çeşit yorumla yansıt ifadesi vardır.

F     Durum: Olayın tekrarlanmasıdır.

F     Duygu: Öğrencinin duygusunu kendisine geri iletmedir

F     Görüş: Öğrencinin görüşünü kendisine geri iletmedir.

Üç adımda oluşturulur: Öğrenciyi dikkatle dinle. Durum, duygu ve görüşlerinden birini açıklamak için karar ver. Gözlemlerini anlatarak tahminde bulun

Örnek: Öğrenci “ Okulda gravat takmaktan hoşlanmıyorum, bu çok saçma”

          Öğretmen:

          “Okula gravat takmadan geliyorsun”

          “Gravat takmak seni sıkıyor.”

          “Gravat takmanın gereksiz olduğunu düşünüyorsun.”

Örnek yorumla yansıt ifade örnekleri

Durum: Yani sorun…………………………………………………..

            Aslında…………………………………………… olduğunu söylüyorsun

Duygu: sanki sana…………………………………… gibi geliyor.

            ……………………………………………………… hissediyorsun

            Seni dinlerken…………………………………….. hissediyorum.

Görüş: ……………………………………………………………. Düşünüyorsun

           Öyle görünüyor ki…………………………………………………… inanıyorsun

          Amacın …………………………. Yani sana göre………………………Yapmak gerekiyor.

YÖNERGE: Aşağıdaki örnek olaylarda kullanılabilecek yorumla yansıt ifadelerini yazınız.

  1. Ben ona kötü bir şey söylemek istemedim ki, şaka yaptım.

Durum:

 

Duygu:

 

Görüş:

 

  1. Okula cep telefonun getirmek neden yasak bir türlü anlamıyorum.

Durum:

Duygu:

Görüş:

  1. Ben derste arkadaşlarımla sürekli konuşmuyorum ki.. Ya aklıma bir şey geliyor ya da anlamadığım bir şeyi soruyorum.

Durum:

 

Duygu:

 

Görüş:

 

  1. Bana her gün şişko deyip duruyor, sınıftakiler de gülüyor. Ben de kızıyorum.

Durum:

 

Duygu:

 

Görüş:

 

  1. Bugün sahada top oynama sırası bizim sınıfındı. Söyledik çıkmadılar. Ben de toplarını sahanın dışına fırlatıp attım.

Durum:

 

Duygu:

 

Görüş:

 

YÖNERGE: Aşağıdaki her ifadeyi,  her keresinde başka bir ses tonu ile (sinirli, alaycı, olumlu) seslendirmeye çalışın.

1 Bu kazağı mı beyendin?

2. Sence bu doğru bir karar mı?

3. Sana yapılanın yanlış olduğuna inanıyorsun

4. Bu konuyu çok iyi anladın

5. Tek seneğin bu muydu?


 

ÇALIŞMA YAPRAĞI: 3

OLUMLU İFADELER KULLANMA

Özellik: Olumlu düşünme koşulları yeniden değerlendirip, duruma yeni ve olumlu bir anlam kazandırmak anlamına gelir. Olay ya da durumların olumlu yönlerini görme ve eğitim amacıyla bu durumu kullanma yoludur. Öğrencinin sahip olduğu potansiyelin farkında olunduğunu gösterir. Olumlu ifade iki aşamada değerlendirilebilir. A) Olaylar karşısında önce olumlu düşünmek B) Öğrencilerimize ne yapmamaları değil ne yapmaları gerektiğini söylemek.

A) Olumlu düşünmek:

Örneğin: Okula geç kalan bir öğrenci

             Okula gelirken küçük bir kaza geçirmiş, örneğin giysisi kirlenmiş, onu temizlemek için zaman kaybetmiş olabilir.

             Okula birlikte geldiği arkadaşı rahatsızlanmış, onu eve götürmüş olabilir.

B) Olumsuz ifade yerine olumlusu kullanılır.

    Sınav kitapçıklarınızı ben söyleyene kadar açmayın. (olumsuz)

    Sınav kitapçıklarınızı başla deyine açabilirsiniz  (olumlu)

YÖNERGE: Aşağıda verilen ifadeleri olumlu ifadeler çevirerek aşağıdaki boşluklara yazınız.

  1. “Şu konuşmayı keser misiniz?”

 

  1. “Beni dinlemiyor musun, yanlış sayfayı açtın.”

 

  1. “Cevabı yüksek sesle söyleme.”

 

  1. “Kapıyı çarpma.”

 

  1. “Sıranız hep dağınık ve kirli.”

 

  1. “Sürekli kalem açıp zaman kaybediyorsun.”

 

  1. “Sıranı sallama lütfen.”

 

  1. “Koşmayın çocuklar.”

 

  1. “Kavgayı keser misiniz?”

 

  1.  “Benimle böyle konuşmamalısın.”

 

ÇALIŞMA YAPRAĞI 4:

EMPATİK İFADELER OLUŞTURMA

Empati karşındakine sempatik görünmek, onun düşüncelerine katılmak, sorunlarına çözüm bulmak değildir. Empati karşındakini anlamaya hazır olduğunu beden dili ve sözlerle ortaya koyabilmedir. Empati cümlesi karşınızdaki kişinin kelimelerle ve ya beden dili ile ifade ettiği duygularını kendi sözcüklerinizle söylemenizdir. Empati cümleleri oluştururken dürüst olunuz. Kendinizi karşınızdakinin yerine koymaya çalışınız. Karşınızdakinin duygularına önem veriniz. Ona, onu dinlediğinizi, onu anlamaya çalıştığınızı hissettiriniz.

Empati cümleleri oluştururken kabul tepkileri (baş sallama, göz iletişimi, hımmm gibi, karşımızdakini dinlediğimizi anlatan ifadeler.); kapı aralayıcılar (“biraz daha açar mısın”, “……. mı kastettin”. “yanılmıyorsam… “, “anladım” gibi ifadeler); duygu ifade eden cümleler (“üzgünsün”, “kendini yalnız hissediyor olmalısın”. “heyecan duyuyorsun vb…”) kullanmalısınız.

Empati cümleleri oluşturma etkinliği:

Örnek: Arkadaşları tarafından oyuna kabul edilmeyen bir öğrenci “Ben bir daha bu okula gelmek istemiyorum. Arkadaşlarım beni oyunlarına almıyorlar. “ Demektedir.

Bu öğrencimize: Olayı anlatması için “ Neler olduğunu anlatmak ister misin?” diye açık uçlu bir soru yöneltir. Sonra “bu sence neden kaynaklanıyor olabilir?” “Kendini nasıl hissediyorsun.” “Arkadaşlarının seni oyuna almamaları kendini yalnız hissetmenin nedeni olabilir mi?” gibi yansıtıcı cümleler kurulabilir.

YÖNERGE:  Aşağıda verilen durumlarla ilgili empati cümleleri oluşturunuz.

  1. Babasının tayini nedeniyle okulunu değiştirmek durumunda kalan, ve yeni okuluna alışmakta güçlük yaşayan, eski arkadaşlarının özleyen bir öğrenci için empati cümleleri oluşturunuz.
  2. Okulun ilk günü “Ben eve gitmek istiyorum” diyen bir öğrenci var. Ona yönelik empati cümleleri oluşturunuz.
  3. Çocuğu satranç turnuvasında derce alan; ve oğlunun başarısı nedeniyle sevinç, gurur duyguları yaşayan. “benim oğlum çok akıllıdır” diyen bir anne için empati cümleleri oluşturunuz.

 

ÇALIŞMA YAPRAĞI 5:

DESTEKLEYİCİ CÜMLELER KURMAK, DİRENÇLE BAŞETMEK

Özellik: Destekleyici cümle karşınızdaki insanın fikrinde haklı olabileceğini göz önünde tutmanızı gerektirir. Kendi düşüncenizi açıklamadan karşınızdakine düşüncesini açıklama fırsatı verir. Üç aşamada gerçekleştirilir.

Karşınızdakinin düşüncesini dinleyiniz. Ne düşündüğünü anlayınız. Karşınızdakinin düşüncesine katılıyorsanız, destekler ve ek bilgi verirsiniz. Eğer fikrine katılmıyorsanız ve ya kısmen katılıyorsanız, onu anladığını belirtir kendi düşünceniz ile ilgili ek bilgi verirsiniz.

ÖRNEK:

Öğrenci: “Öğretmenim okuldan sonra dershaneye gidiyorum, Eve gidince de küçük kardeşimin ödevlerine yardım etmem gerekiyor. Yıl sonundaki Tiyatro gösterisine katılamayacağım.”

Öğretmen: “Seni anlıyorum. Yoğun bir yıl geçiriyorsun, biliyorum. Pek çok arkadaşında aynı durumda. Ama okulla ilgili de görevlerimiz var. Bunları da yerine getirmek durumundayız.”

YÖNERGE: Aşağıdaki durumlarda ne tür cümlelerle karşılık verirdiniz.

  1. Bir arkadaşınız: “Öğretmen olmak varmış, yarım gün çalışıyorsunuz?”

 

  1. Bir veliniz: “Çocuğumun diğer dersleri çok iyi, bir sizin dersinizden aldığı not çok düşük.”

 

  1. Bir öğrenciniz “ Okula gelmeyi, sizi ve arkadaşlarımla olmayı çok seviyorum. Ancak bir şu sınavlar olmasa.”

 

  1. Bir veliniz: “Çocuklarımıza çok fazla proje ödevi veriyorsunuz, Sınava hazırlanacak zamanları olmuyor.”

 

  1. Okul Müdürü: “Öğretmenin öncelikli görevi derse girmektir. Sevklerinizi dersiniz olmadığı gün ya da zaman dilimleri içinde alın.”

 


 

ÇALIŞMA YAPRAĞI 6:

ONURLANDIRICI CÜMLELER KULLANMAK

Onurlandırıcı cümleler bireyin değer verdiği tutum ya da davranışları tanımlayan olumlu sıfatlar kullanmak anlamına gelir. Bu cümleler karşımızdaki kişinin olumlu yanlarının pekiştirilmesine ve bu özelliklerin süreklilik kazanmasına katkı sağlar.

Onurlandırıcı cümle kullanırken:

madde işareti Dürüst ve samimi olun
madde işareti Onurlandırıcı cümleler pohpohlama ve övgüden farklıdır. Pohpohlama özel bir çıkar sağlamaya yöneliktir. Öv güde ise kişinin kendi standartlarını temel alma vardır. Onurlandırıcı cümle onurlandırılan kişinin değerlerine vurgu yapar.
madde işareti İçinde ben sözcüğü geçmeyen, yargılayıcı olmayan ifadeler olmalıdır.
madde işareti Onurlandırıcı cümleyi önüne köprü sözcükler getirerek, yada öneri koşul, öğüt ileri süren ifadelerle birlikte kullanmayın.
madde işareti Sunduğunuz onurlandırıcı cümlenin etkisini izleyin.
madde işareti Onurlandırıcı cümleyi kişiye kendi ismi ile hitap ederek verin. Akasından amacınızı da ortaya koyun.

ÖRNEKLER:

Öğrenciye: “ Yoğun çalışmaların sırasında spor yapmayı aksatmadan sürdürmen gerçekten önemli.”

Veliye : “Çocuğunuzun okul başarı ve gelişimi için benimle yaptığınız iş birliği gerçekten örnek gösterilecek bir davranış.”

Arkadaşınıza “Etkinlik hazırlamam için bana yardımcı oldun, ne kadar yardım seversin.”

YÖNERGE: Sizde benzer durumlar da söylenebilecek üç onurlandırıcı cümle kurun.

1.

 

2.

 

3.

 

 


 

ÇALIŞMA YAPRAĞI 7:

SORUN ÇÖZÜCÜ SORGULAMA

Sorunu tanımlayıp, çözüm seçenekleri sunarak öğrencinizin çözüm bulma sınırlarını belirleyebilirsiniz. Bir soruna çözüm ararken önce şu kararı vermelisiniz. Karar verme gücünü:

·         Öğrencilere mi vereceksiniz?

·         Öğrencilerle paylaşacak mısınız?

·         Elinizde mi tutacaksınız?

ÖRNEK 1: Sınıfta gürültü seviyesi artıyor.

Sorunu tanımla: Gürültü çalışmayı sürdürmemizi engelliyor.

Öğrencilerinize onlar tarafından istenmeyen seçenek sunun: “Çalışmayı zil çalıncaya kadar bitirmek mi istersiniz. Yoksa bitmeyeceği için bu çalışmayı zil çaldıktan sonra da, teneffüse çıkmak yerine  sürdürmeyi mi yeğlersiniz.”

Karar verme gücünü elinizde tutun: “Şu anda seziliği koruyarak çalışmamızı tamamlıyoruz.”

ÖRNEK 2: Sınıfça bir gezi yapmaya karar verilecek.

Karar verme konusunu tanımla: Sınıf gezisinde ne yapacağız?

Olası öneriler sun:

  1. “Nereye gitmek istersiniz?” (Kararı öğrencilere bırak)
  2. “Cam üretme tesislerine mi yoksa Otomotiv fabrikasına mı gidelim.” (öğrencilerle paylaşmak üzere seçenekler sun)
  3. Otomotiv fabrikasına gideceğiz (Karar verme gücünü elinde tut.)

YÖNERGE: Aşağıdaki iki konuyla ilgili üçer tane sorun çözücü sorgulama örneği geliştiriniz.

KONU 1: Okulun futbol sahası, teneffüste sınıflar arasında nasıl kullanılacak?

 

 

 

 

 

 

Konu 2: Bu dönem kullanacağınız oturma düzenini nasıl planlayacaksınız?

 

 

 

 

 

 

 

ÇALIŞMA YAPRAĞI 8:

“SEN” İLETİSİ YERİNE “BEN” İLETİSİ KULLANMA

 “Sen” iletileri öğrencileri suçlayan, etiketleyen iletilerdir. “Ben” iletileri ise kişiliğe değil davranışa dönük olduğu için öğrencinin benlik duygusuna olumlu katkıda bulunurlar.

ÖRNEK:

“Sen” İletileri                           “Ben” iletileri

·         Bunu söylemen çok kaba

·         Sözümü kestin

·         Bunu yapman hoş değil

 

·         Kullandığın bu cümleyle kabalık ettiğini düşünüyorum

·         Sözüm kesildiğinde bana saygısızlık edildiğini düşünüyorum

·         Bu yaptığını hiç uygun bulmadım

 

YÖNERGE: Aşağıdaki cümlelerin başındaki boşluğa iletilerin ben ya da sen iletisi olup olmadıklarını belirtiniz.

……… “Ayşe’ye silgi atman hiç de doğru bir davranış değil.”

……… “Arkadaşını ittiğinde o yaralanabilirdi.”

……… “Bu getirdiğin kirli karışık ödevi nasıl okuyacağımı bilemiyorum.”

……… “Sürekli ayakta geziyor,birilerini rahatsız ediyor, beni bunaltıyorsun.”

……… “Arkadaşlarınla dalga geçiyor, onların duygularını incitiyorsun.”

……… “Seni kopya çekerken yakaladığımda gerçekten hayal kırıklığına uğradım.”

……… “Böyle ağzında bir kalemle dolaşman tehlikeli sonuçlara yol açabilir.”


 

ÇALIŞMA YAPRAĞI 9:

EMİR CÜMLELERİ OLUŞTURMAK

Emir cümleleri bir konuda açıklama yapmak ve ya yönerge vermek için kullanılır. İki aşamadan oluşur.

  1. Aşama: Direktif için sebep belirt.
  2. Aşama: Direktifi açıkla

Örnek: “Ayşe sınav sırasında konuşmanın kurallara aykırı olduğunu biliyorsun, sessiz ol.”

 YÖNERGE: Aşağıdaki durumlara uygun emir cümleleri oluşturun.

1) Öğrenci işini yapmak yerine başka bir şeyle oynuyor.

2) Öğrenci karmakarışık kâğıtların arasından ödevini bulmaya çalışıyor.

3) Öğrenci arkadaşından izin almadan onun eşyasını kullanıyor.

4) Öğrenci sıranın üzerine sert uçlu cisimle yazı yazıyor.

5) Öğrenci sınıfta gürültü yapıyor.


 

ÇALIŞMA YAPRAĞI 10:

PAYLAŞIMLI DAVRANIŞ ÖNERİSİ GELİŞTİRME

Hem öğretmeni hem de öğrenciyi sorunun çözümüne dahil eden ifadelerdir. Öğrenci ile bir anlaşma yapma yöntemidir. Öğretmen bu ifadeleri geliştirirken öğrenci ile işbirliği ve uzlaşma arayışı içinde olur. Paylaşımlı davranış önerileri şu tür ifadeler içerir.

·         Eğer ben bunu yaparsam sen de şunu yapacak mısın?

·         Eğer şunu yaparsan ben de bunu yaparım.

ÖRNEK:

F     “Hakan bu hafta yapacağım telafi sınavına katılırsan, bu sınav sonucunu ortalamana yansıtırım.”

F     “Bu çalışmayı kısa zamanda bitirirseniz, kalan zamanı size serbest zaman olarak veririm.”

F     “Bu çalışmayı bitirdiğiniz zaman ailelerinize, tüm görevleriniz yerine getirdiğiniz belirten bir not göndereceğim.”

YÖNERGE: Aşağıdaki durumlarla ilgili Paylaşımlı Davranış Önerileri Geliştirin.

Öğrenci: “Lütfen ödevimi yapmadığımı anneme söylemeyin, çok kızar.”

Öğretmen:

 

 

Öğrenci: Başka bir öğrenciyle konuşurken ısrarla sözünüzü keser “Öğretmenim, öğretmenim…”

Öğretmen:

 

 

Öğrenci sırasını kurşun kalemle karalamaktadır.

Öğretmen:

 

 

Öğrenci: Kaza ile ayağına basan arkadaşını iter

Öğretmen:

 

 

ÇALIŞMALARINIZDA BAŞARILAR DİLERİM!